top-image.png
Indywidualna Specjalistyczna Praktyka Lekarska
lek. med. Jerzy Skotnicki
Ginekolog - Po│o┐nik, Cytolog
Asystent Prywatnego Szpitala Po│o┐niczo-Ginekologicznego Ujastek

tel. kom. (0) 506 670 083
os. S│oneczne 11 (ul. S. »eromskiego 11), Krakˇw-Nowa Huta
Z ksi─Ögi gosci
Kinga
Bardzo dzi─Ökujemy za prowadzenie ci─ů┼╝y. Bywa┼éo r├│┼╝nie z samopoczuciem, Ale mimo wszystko okres
wiŕcej...
Ostatnio dodane:

Gor─ůczka w po┼éogu

Gor─ůczka jest niepokoj─ůcym objawem u kobiet w okresie po┼éogu. Najcz─Ö┼Ťciej wskazuje ona na rozw├│j zaka┼╝enia po┼éogowego. Infekcje w dalszym ci─ůgu stanowi─ů cz─Öste powik┼éanie wyst─Öpuj─ůce w okresie po┼éogu. Zaka┼╝enia po┼éogowe najcz─Ö┼Ťciej dotycz─ů dr├│g rodnych w tym b┼éony ┼Ťluzowej jamy macicy, uk┼éadu moczowego lub gruczo┼é├│w piersiowych. Najcz─Ö┼Ťciej dochodzi do zapalenia gruczo┼é├│w piersiowych. Zaka┼╝enia wyst─Öpuj─ů znacznie cz─Ö┼Ťciej u kobiet po ci─Öciu cesarskim. Szacuje si─Ö, ┼╝e do rozwoju infekcji dochodzi u nich od 5 do 20 razy cz─Ö┼Ťciej. Rutynowe oko┼éoporodowe stosowanie antybiotyk├│w znacznie zmniejsza ryzyko rozwoju infekcji w okresie po┼éogu w tej grupie.

Wyst─ůpienie podwy┼╝szonej temperatury cia┼éa po porodzie powy┼╝ej pierwszej doby okresu po┼éogu jest bardzo niepokoj─ůcym objawem i zazwyczaj wskazuje na rozw├│j zaka┼╝enia po┼éogowego. Wed┼éug definicji  The United States Joint Commission on Maternal Welfare gor─ůczk─Ö u kobiety w okresie po┼éogu mo┼╝na rozpozna─ç na podstawie pomiaru temperatury wynosz─ůcego co najmniej 38 stopni Celsjusza mierzonego w jamie ustnej w dowolnych dw├│ch dniach w okresie 10 dni po porodzie z wy┼é─ůczeniem pierwszej doby . W pierwszej dobie zwy┼╝ki temperatury cia┼éa uwa┼╝a si─Ö za fizjologiczne, szczeg├│lnie u kobiet, kt├│re rodzi┼éy drog─ů pochwow─ů. Uwa┼╝a si─Ö, ┼╝e mo┼╝e by─ç to zwi─ůzane z odwodnieniem i wysi┼ékiem porodowym . W pierwszej dobie po porodzie gor─ůczk─Ö nale┼╝y rozpozna─ç przy temperaturze cia┼éa przekraczaj─ůcej 38,6 stopni Celsjusza . Szacuje si─Ö, ┼╝e cz─Östo┼Ť─ç wyst─Öpowania zaka┼╝e┼ä w okresie po┼éogowym wynosi od 1 do 4 proc. u kobiet kt├│re rodzi┼éy drogami natury i od 10 do 20 proc. po ci─Öciu cesarskim. Do innych og├│lnoustrojowych objaw├│w zaka┼╝enia nale┼╝y szybkie i nitkowate t─Ötno . Dodatkowo nale┼╝y szczeg├│ln─ů uwag─Ö zwr├│ci─ç na wygl─ůd miejsca szycia krocza lub pow┼éok brzusznych w przypadku ci─Öcia cesarskiego, zapach i charakter odchod├│w z dr├│g rodnych, tkliwo┼Ť─ç macicy przy badaniu wewn─Ötrznym oraz tkliwo┼Ť─ç, wygl─ůd i spoisto┼Ť─ç gruczo┼é├│w piersiowych.

Do najcz─Östszych przyczyn gor─ůczki po┼éogowej nale┼╝─ů:

  • Zapalenie gruczo┼é├│w piersiowych lub ropie┼ä gruczo┼éu piersiowego
  • Zaka┼╝enie uk┼éadu moczowego
  • Zaka┼╝enie rany krocza lub pow┼éok brzusznych
  • Zapalenie b┼éony ┼Ťluzowej jamy macicy
  • Zakrzepowe zapalenie ┼╝y┼é miednicy ma┼éej
  • Dzia┼éanie niepo┼╝─ůdane lek├│w
  • Biegunka wywo┼éana przez Clostridium difficile
  • Powik┼éania po znieczuleniu

Nale┼╝y pami─Öta─ç o innych infekcyjnych i nieinfekcyjnych przyczynach gor─ůczki u doros┼éych, kt├│re mog─ů pojawi─ç si─Ö u kobiet w okresie po┼éogu. W szczeg├│lno┼Ťci nale┼╝y pami─Öta─ç o infekcjach g├│rnych i dolnych dr├│g oddechowych. ┼╣r├│d┼éem zaka┼╝enia jest najcz─Ö┼Ťciej flora endogenna ze sk├│ry lub dr├│g rodnych.

Zapalenie gruczołów piersiowych

Jak ju┼╝ wspomniano, do najcz─Östszych zaka┼╝e┼ä po┼éogowych nale┼╝y zapalenie gruczo┼é├│w piersiowych. Przyjmuje si─Ö, ┼╝e mo┼╝e ono wyst─Öpowa─ç nawet u co pi─ůtej karmi─ůcej. Inne statystyki podaj─ů, ┼╝e cz─Östo┼Ť─ç wyst─Öpowania tej choroby mo┼╝e waha─ç si─Ö od 2 do 33 proc. [6]. Zapalenie gruczo┼é├│w piersiowych najcz─Ö┼Ťciej rozwija si─Ö w drugim i trzecim tygodniu po┼éogu. Do objaw├│w miejscowych zaplenia gruczo┼é├│w piersiowych nale┼╝─ů b├│l, wzmo┼╝ona spoisto┼Ť─ç piersi, zaczerwienienie sk├│ry i obrz─Ök. Do objaw├│w og├│lnoustrojowych poza gor─ůczk─ů nale┼╝─ů z┼ée samopoczucie, dreszcze, nudno┼Ťci, wymioty. W pocz─ůtkowej fazie zapalenie obejmuje jeden segment piersi, jednak przy braku leczenia, proces zapalny mo┼╝e obj─ů─ç ca┼é─ů pier┼Ť. U oko┼éo 3 proc. kobiet dochodzi do rozwoju ropnia gruczo┼éu piersiowego. Do g┼é├│wnych czynnik├│w ryzyka rozwoju zapalenia gruczo┼éu piersiowego zalicza si─Ö karmienie piersi─ů, zast├│j pokarmu i p─Ökni─Öcia brodawek sutkowych umo┼╝liwiaj─ůce przenikanie bakterii z powierzchni sk├│ry. Do innych czynnik├│w ryzyka nale┼╝─ů przebyte zapalenie gruczo┼éu sutkowego, wiek matki powy┼╝ej 30 roku ┼╝ycia, por├│d p├│┼║niej ni┼╝ w 41 tygodniu ci─ů┼╝y i pierwor├│dztwo. Do najcz─Östszych patogen├│w wywo┼éuj─ůcych zapalenie gruczo┼é├│w piersiowych nale┼╝y Staphylococcus aureus. Inne cz─Östo wyst─Öpuj─ůce to Staphylococcus epidermidis, Staphylococcus albus, inne rodzaje gronkowc├│w i Escherichia coli . W r├│┼╝nicowaniu infekcyjnego od nieinfekcyjnego zapalenia gruczo┼é├│w piersiowych pomocny mo┼╝e by─ç posiew pokarmu i liczba leukocyt├│w.

Leczenie opiera si─Ö na oszcz─Ödzaj─ůcym trybie ┼╝ycia, zwi─Ökszonej poda┼╝y p┼éyn├│w, edukacji z zakresu prawid┼éowego przystawiania dziecka do piersi i karmienia, cz─Östym i systematycznym karmieniu, odci─ůganiu nadmiaru pokarmu oraz leczeniu farmakologicznym. W farmakoterapii stosuje si─Ö leki przeciwb├│lowe i przeciwzapalne, antybiotyki, probiotyki. W┼Ťr├│d antybiotyk├│w do najcz─Ö┼Ťciej przypisywanych nale┼╝─ů antybiotyki beta-laktomowe. Z analizy Cochrane Collaboration wynika, ┼╝e dane dotycz─ůce skuteczno┼Ťci antybiotykoterapii s─ů bardzo ma┼ée i niejednoznaczne. Brak  jest r├│wnie┼╝ jednoznacznych dowod├│w na skuteczno┼Ť─ç systematycznego odci─ůgania nadmiaru pokarmu.

Zakażenie układu moczowego

Kobiety w okresie po┼éogu s─ů nara┼╝one na wy┼╝sze ryzyko rozwoju zaka┼╝enia uk┼éadu moczowego. Dzieje si─Ö tak z powodu zalegania moczu w p─Öcherzu moczowym na skutek zmniejszenia jego reaktywno┼Ťci. Czynnikami ryzyka s─ů przed┼éu┼╝aj─ůcy si─Ö por├│d drogami natury, ciecie cesarskie, cewnikowanie p─Öcherza moczowego, znieczulenie zewn─ůtrzoponowe, urazy cewki oraz zabiegi na pochwie. Najcz─Östszymi patogenami odpowiedzialnym za rozw├│j zaka┼╝enie uk┼éadu moczowego s─ů bakterie jelitowe.

Zaka┼╝enie rany pooperacyjnej u kobiet po ci─Öciu cesarskim

Szacuje si─Ö, ┼╝e do zaka┼╝enia rany dochodzi u 2,5-16 proc.  kobiet po ci─Öciu cesarskim. Najcz─Ö┼Ťciej do jego rozwoju dochodzi mi─Ödzy czwartym a si├│dmym dniem po┼éogu. Czynnikiem ryzyka jest wyst─ůpienie krwiaka w okolicy rany i z┼éa piel─Ögnacja rany. Do objaw├│w nale┼╝y wyst─ůpienie gor─ůczki, zaczerwienienie rany i wyciek ropny z rany. Profilaktyczna antybiotykoterapia pozwala zmniejszy─ç ryzyko zaka┼╝e┼ä rany pooperacyjnej. Do patogen├│w wywo┼éuj─ůcych zaka┼╝enia rany zalicza si─Ö gronkowce hemolizuj─ůce z grup A i B, Staphylococcus epidermidis, Staphylococcus aureus, Escherichia coli, Proteus mirabilis, i bakterie nale┼╝─ůce do flory pochwowej. W leczeniu ran zaka┼╝onych z towarzysz─ůcym zapaleniem tkanki podsk├│rnej wykorzystuje si─Ö piel─Ögnacje rany i antybiotyki o szerokim spektrum dzia┼éania. Skuteczne s─ů cefalosporyny. W przypadku ran ropiej─ůcych niezb─Ödne jest powt├│rne otwarcie pow┼éok, drena┼╝ oraz chirurgiczne opracowanie rany .

Zapalenie b┼éony ┼Ťluzowej macicy

Diagnoza zapalenia b┼éony ┼Ťluzowej macicy opiera si─Ö przede wszystkim na wyst─ůpieniu objaw├│w klinicznych takich jak gor─ůczka nawet do 40 stopni Celsjusza, tachykardia, dreszcze, b├│l w podbrzuszu bolesno┼Ť─ç i tkliwo┼Ť─ç macicy w badaniu wewn─Ötrznym oraz obecno┼Ť─ç obfitych i cuchn─ůcych odchod├│w. W przypadku wykluczenia innych przyczyn gor─ůczki po┼éogowej jej przyczyn─ů jest zazwyczaj zapalenie b┼éony ┼Ťluzowej macicy. Do rozwoju zapalenia b┼éony ┼Ťluzowej macicy dochodzi zazwyczaj mi─Ödzy 3 a 5 dob─ů po┼éogu. W badaniu ultrasonograficznym narz─ůdu rodnego nie obserwuje si─Ö ┼╝adnych cech charakterystycznych u┼éatwiaj─ůcych diagnoz─Ö. W rozwoju zapalenia b┼éony ┼Ťluzowej macicy za czynnik sprawczy uwa┼╝a si─Ö wiele patogen├│w. Zazwyczaj infekcja wywo┼éana jest przez dwa lub trzy gatunki bakterii tlenowych i beztlenowych pochodz─ůcych z flory endogennej dr├│g rodnych. Do czynnik├│w ryzyka nale┼╝y ci─Öcie cesarskie, bakteryjna waginoza, przed┼éu┼╝aj─ůcy si─Ö por├│d, wczesne p─Ökni─Öcie b┼éon p┼éodowych, du┼╝a ilo┼Ť─ç bada┼ä wewn─Ötrznych bezpo┼Ťrednio poprzedzaj─ůcych por├│d, r─Öczne wydobycie ┼éo┼╝yska, cukrzyca ci─Ö┼╝arnych, kolonizacja pochwy Streptococcus agalactiae typu B, zaka┼╝enie wirusem HIV i por├│d zabiegowy. W leczeniu stosuje si─Ö antybiotyki o szerokim spektrum dzia┼éania. W wyborze antybiotykoterapii nale┼╝y pami─Öta─ç, ┼╝e leczenie musi obj─ů─ç bakterie beztlenowe i produkuj─ůce beta-lakamazy. Przyk┼éadowo mo┼╝na stosowa─ç klindamycyn─Ö z gentamycyn─ů czy ampicylin─Ö z sulbaktamem. O skuteczno┼Ťci stosowanego leczenia ┼Ťwiadczy ust─ůpienie objaw├│w w 48-72 godziny od rozpocz─Öcia leczenia . Powik┼éaniami zapalenia b┼éony ┼Ťluzowej macicy mo┼╝e by─ç zapalenie przymacicza, zapalenie otrzewnej miednicy mniejszej, zakrzepica ┼╝y┼é miednicy mniejszej i sepsa. O szerzeniu procesu zapalnego mo┼╝e ┼Ťwiadczy─ç wyst─ůpienie objaw├│w pora┼╝ennej niedro┼╝no┼Ťci jelit .

Zakrzepowe zapalenie żył miednicy małej

Okres ci─ů┼╝y i po┼éogu zwi─ůzany jest z rozwojem stanu nadkrzepliwo┼Ťci ze wzgl─Ödu na przewag─Ö czynnik├│w prozakrzepowych nad fibrynolitycznymi oraz miejscowe uszkodzenie ┼Ťr├│db┼éonka podczas porodu. Po┼éo┼╝nica jest w zwi─ůzku z tym nara┼╝ona mi─Ödzy innymi na rozw├│j zakrzepowego zapalenia ┼╝y┼é miednicy ma┼éej. Jest to rzadkie, lecz gro┼║nie powik┼éanie porodu. Do rozwoju tej jednostki chorobowej najcz─Ö┼Ťciej dochodzi w 2-4 dobie po porodzie. Do objaw├│w nale┼╝─ů b├│l w podbrzuszu, tkliwo┼Ť─ç tej okolicy, obrona mi─Ö┼Ťniowa, wyczuwalny op├│r w s─ůsiedztwie macicy w badaniu ginekologicznym, gor─ůczka, nudno┼Ťci wymioty, tachykardia. Choroba mo┼╝e przebiega─ç gwa┼étownie. Do gro┼║nych powik┼éa┼ä nale┼╝y zatorowo┼Ť─ç p┼éucna.

Infekcje nale┼╝─ů do najcz─Östszych przyczyn ponownych hospitalizacji kobiet w okresie po┼éogu obok krwawie┼ä w jamy macicy, zwy┼╝ek ci┼Ťnienia t─Ötniczego i zaka┼╝e┼ä uk┼éadu moczowego.
Poniewa┼╝ kobiety rodz─ůce drog─ů ci─Öcia cesarskiego s─ů wielokrotnie bardziej nara┼╝one na rozw├│j zaka┼╝e┼ä w okresie po┼éogu American College of Obstetricians and Gynecologists w roku 2010 wyda┼éo nowe, zmodyfikowane rekomendacje dotycz─ůce profilaktyki. Obecnie uwa┼╝a si─Ö profilaktyka antybakteryjna powinna by─ç podana wszystkim kobietom poddawanym ci─Öciu cesarskiemu na 60 minut przed zabiegiem. Je┼Ťli nie mo┼╝na poda─ç antybiotyku z odpowiednim wyprzedzeniem nale┼╝y go poda─ç jak najszybciej. Z bada┼ä wynika, ┼╝e przedporodowe podanie antybiotyku znacz─ůco zmniejsza cz─Östo┼Ť─ç infekcji matczynych ni┼╝ jego podanie po zaci┼Ťni─Öciu p─Öpowiny. Badania wskazuj─ů, ┼╝e jest to bezpieczne dla matki i noworodka .

Podsumowanie

Gor─ůczka nale┼╝y do jednego z cz─Östszych objaw├│w chorobowych wyst─Öpuj─ůcych w okresie po┼éogu. Najcz─Ö┼Ťciej ┼Ťwiadczy ona o rozwijaj─ůcymi si─Ö zaka┼╝eniu. Nale┼╝y pami─Öta─ç, ze umiarkowane wzrosty temperatury w pierwszej dobie od porodu s─ů fizjologiczne. Do najcz─Östszych przyczyn gor─ůczki po┼éogowej nale┼╝y zapalenie gruczo┼é├│w piersiowych, zaka┼╝enie uk┼éadu moczowego i zaka┼╝enie rany pooperacyjnej po ci─Öciu cesarskim. Kobiety po porodach operacyjnych s─ů bardziej nara┼╝one na rozw├│j  infekcji ni┼╝ te kt├│re rodzi┼éy drogami natury.

<< wstecz   dalej >>

Powy┼╝szy artyku┼é przeznaczony jest do cel├│w dydaktycznych i jest kompilacj─ů wiedzy zgromadzonej podczas wieloletniego do┼Ťwiadczenia, cytat├│w z artyku┼é├│w umieszczonych na innych stronach internetowych, w periodykach drukowanych oraz na wyk┼éadach i prezentacjach wyg┼éaszanych na konferencjach medycznych. Jednocze┼Ťnie zaznaczam, ┼╝e nie roszcz─Ö sobie praw autoskich do powy┼╝szego artyku┼éu.

T─ů stron─Ö odwiedzi┼éo ju┼╝
7488226 os├│b