top-image.png
Indywidualna Specjalistyczna Praktyka Lekarska
lek. med. Jerzy Skotnicki
Ginekolog - Po硂縩ik, Cytolog
Asystent Prywatnego Szpitala Po硂縩iczo-Ginekologicznego Ujastek

tel. kom. (0) 506 670 083
os. S硂neczne 11 (ul. S. 痚romskiego 11), Krak體-Nowa Huta
Z ksi臋gi gosci
Justyna
Bardzo dzi臋kuj臋 za opiek臋 nade mn膮 i male艅stwem podczas ci膮偶y
wi阠ej...
Ostatnio dodane:

Zaburzenia zwi膮zane z b贸lem podczas stosunku p艂ciowego (pochwica i dyspareunia)

Co to jest i jakie s膮 przyczyny?

Wyst臋powanie dolegliwo艣ci b贸lowych w czasie pr贸by penetracji pochwy lub podczas stosunku seksualnego zazwyczaj ogranicza lub uniemo偶liwia czerpanie przyjemno艣ci ze zbli偶e艅. Niezale偶nie od przyczyny, je艣li zaburzenia przebiegaj膮ce z b贸lem nie s膮 leczone, prowadz膮 w konsekwencji do unikania sytuacji intymnych, a nawet do awersji seksualnej. Je偶eli odczuwanie b贸lu w czasie stosunku nie jest incydentalne, a powtarza si臋 (cho膰 niekoniecznie przy ka偶dym zbli偶eniu), nie nale偶y go bagatelizowa膰.

Odczuwanie b贸lu cz臋sto zwi膮zane jest z bezwiednym skurczem mi臋艣ni dolnej 艣ciany miednicy. B贸l i skurcz najcz臋艣ciej wsp贸艂wyst臋puj膮, jednak klasyfikowane s膮 jako oddzielne zaburzenia. Sam skurcz mi臋艣ni, uniemo偶liwiaj膮cy lub znacznie utrudniaj膮cy wprowadzenie cz艂onka do pochwy, nazywany jest pochwic膮. Jest to zaburzenie g艂贸wnie psychogenne. B贸l odczuwany przy pr贸bie penetracji lub w jej trakcie na r贸偶nej g艂臋boko艣ci okre艣la si臋 jako dyspareuni臋. Ta ostatnia ma zazwyczaj mieszan膮 etiologi臋 – powstaje wskutek nak艂adania si臋 czynnik贸w biologicznych i psychicznych oraz behawioralnych. Pochwica i dyspareunia maj膮 wiele cech wsp贸lnych: wyst臋puje skurcz mi臋艣ni (bezwiedny lub 艣wiadomy, ograniczony do zwieracza pochwy lub rozszerzaj膮cy si臋 na inne grupy mi臋艣ni); pojawia si臋 b贸l (przy dotyku powierzchownych struktur przedsionka pochwy, we wn臋trzu przedsionka, w g艂臋bi pochwy – mo偶e by膰 ograniczony do dotyku albo wyst臋powa膰 przewlekle); wyst臋puje l臋k przed penetracj膮 i zwi膮zanym z ni膮 b贸lem; rozwija si臋 (cho膰 nie u wszystkich kobiet) tendencja do unikania kontakt贸w intymnych.

Przyczyny wyst臋powania dolegliwo艣ci b贸lowych w czasie stosunku obejmuj膮 wiele czynnik贸w biologicznych, psychoseksualnych oraz zwi膮zanych z zachowaniami seksualnymi w relacji partnerskiej. B贸l odczuwany g艂臋boko we wn臋trzu pochwy jest najcz臋艣ciej pochodzenia biologicznego – mo偶e si臋 wi膮za膰 z wyst臋powaniem endometriozy i innych chor贸b w obr臋bie miednicy lub stanowi膰 dzia艂anie niepo偶膮dane radioterapii. B贸l bardziej powierzchowny mo偶e mie膰 pod艂o偶e mieszane. Pojawia si臋 w przebiegu: infekcji (grzybiczej lub bakteryjnej) pochwy i przylegaj膮cych gruczo艂贸w lub uk艂adu moczowego, stanu zapalnego bez infekcji (nadreaktywno艣膰 kom贸rek uk艂adu immunologicznego – mastocyt贸w), wad anatomicznych (agenezja pochwy, w艂贸knista b艂ona dziewicza), niedobor贸w hormonalnych (atrofia pomenopauzalna), nadreaktywno艣ci i skurczu mi臋艣ni, chor贸b naczyniowych i neurologicznych, zaburze艅 jatrogennych (wynikaj膮cych z dzia艂a艅 medycznych – np. nieprawid艂owe zaopatrzenie po porodzie, radioterapia narz膮d贸w miednicy). Mo偶e te偶 mie膰 psychologiczne przyczyny, kt贸re obejmuj膮 mi臋dzy innymi: wspomnienie nieudanych w przesz艂o艣ci kontakt贸w seksualnych lub nadu偶ycia seksualnego, zaburzenia depresyjne i l臋kowe, wsp贸艂wyst臋powanie zaburze艅 po偶膮dania i podniecenia, negatywne przekonania dotycz膮ce seksualno艣ci i intymno艣ci. Istotne s膮 tak偶e czynniki zwi膮zane z relacj膮 partnersk膮, takie jak niewystarczaj膮ca gra wst臋pna, brak blisko艣ci emocjonalnej i wsp贸艂dzia艂ania w sytuacji intymnej, konflikty (w tym dominuj膮cy, nadu偶ywaj膮cy, poni偶aj膮cy partner), brak wystarczaj膮cego podniecenia ze wzgl臋du na ma艂膮 atrakcyjno艣膰 partnera i brak satysfakcji seksualnej, niedostosowanie anatomiczne partner贸w (np. zbyt du偶y cz艂onek lub nieprawid艂owa anatomia pochwy).

Rodzaje pochwicy

Wyr贸偶nia si臋 dwie odmiany pochwicy: pierwotn膮 oraz wt贸rn膮.

Pochwica pierwotna

Wyst臋puje wtedy, gdy kobieta nigdy nie by艂a w stanie do艣wiadczy膰 penetracji

pochwy bez odczuwania b贸lu. Ta dolegliwo艣膰 jest powszechna u nastolatek i m艂odych kobiet. Kobiety cz臋sto nie zdaj膮 sobie sprawy z pochwicy, dop贸ki nie dojdzie do stosunku. Na pochwic臋 pierwotn膮 nara偶one s膮 kobiety, kt贸re 偶yj膮 w stresie lub odczuwaj膮 napi臋cie, przesz艂y powa偶ny uraz, zosta艂y wychowane w prze艣wiadczeniu, 偶e seks to co艣 z艂ego i niemoralnego, by艂y ofiarami przest臋pstw seksualnych, cierpi膮 na infekcje grzybicze dr贸g moczowych, zosta艂y u艣wiadomione zbyt wcze艣nie, odczuwaj膮 l臋k na my艣l o penetracji, by艂y 艣wiadkiem napa艣ci seksualnej lub wychowa艂y si臋 w domu, w kt贸rym panowa艂y toksyczne relacje. Niekiedy jednak pochwica pierwotna jest idiopatyczna.

Pochwica wt贸rna

Pochwica wt贸rna ma miejsce, gdy u kobiety, kt贸ra wcze艣niej by艂a w stanie odby膰 normalny stosunek seksualny bez odczuwania jakichkolwiek dolegliwo艣ci, wyst臋puj膮 zaburzenia na tym tle. Powodem mo偶e by膰 uraz, infekcja grzybicza lub problemy psychologiczne.

Przyczyny pochwicy

Czasem przyczyn膮 pochwicy s膮 zmiany narz膮d贸w rodnych – p臋kni臋cia,owrzodzenia, otarcia, stany zapalne w pochwie, a tak偶e gruba b艂ona dziewicza. Ze strony psychicznej pojawiaj膮 si臋 takie elementy, jak: l臋k przed defloracj膮, l臋k przed ci膮偶膮, l臋k przed samym stosunkiem, l臋k przed m臋偶czyznami, zaburzenia identyfikacji z rol膮 kobiec膮, niedojrza艂o艣膰, zaburzone relacje partnerskie, do艣wiadczenie seksualnej przemocy i wykorzystania w przesz艂o艣ci, zaburzenia osobowo艣ci, z艂e relacje z ojcem, negatywna postawa wobec p艂ci m臋skiej, nie艣mia艂o艣膰 partnera oraz postrzeganie go jako niezbyt m臋skiego. Ich skutkiem s膮 zaburzenia odczu膰 seksualnych.

Najcz臋艣ciej wyst臋puj膮 przyczyny o pod艂o偶u psychologicznym – wtedy m贸wimy o pochwicy nieorganicznej. Nale偶膮 do nich:

  • reakcja obronna maj膮ca pod艂o偶e we wcze艣niejszych do艣wiadczeniach, takich jak przemoc czy wykorzystanie seksualne,
  • strach przed ci膮偶膮,
  • wstyd,
  • l臋k przed nakryciem przez osoby trzecie,
  • z艂e relacje z partnerem,
  • religia i poczucie winy,
  • niedojrza艂a osobowo艣膰,
  • l臋k przed utrat膮 b艂ony dziewiczej i zwi膮zanym z tym b贸lem.

Wyst臋puj膮 r贸wnie偶 przyczyny organiczne i anatomiczne:

  • p臋kni臋cie narz膮d贸w p艂ciowych,
  • stan zapalny narz膮d贸w p艂ciowych,
  • nadwra偶liwo艣膰 uk艂adu mi臋艣niowego i nerwowego,
  • gruba b艂ona dziewicza,
  • zmiany zanikowe pochwy,
  • nieprawid艂owe po艂o偶enie macicy; endometrioza, czyli rozrost b艂ony 艣luzowej macicy,
  • wady rozwojowe pochwy,
  • narz膮dy p艂ciowe kobiety mog膮 te偶 zosta膰 uszkodzone w wyniku brutalnych stosunk贸w p艂ciowych, masturbacji (szczeg贸lnie masturbacji z u偶yciem r贸偶nych przedmiot贸w).

Leczenie

W procesie terapii dyspareunii bardzo istotne jest okre艣lenie i leczenie biologicznych przyczyn b贸lu (je艣li takie wyst臋puj膮). Diagnostyka wymaga zazwyczaj kilku konsultacji seksuologicznych, ginekologicznych i psychiatrycznych (lub psychologicznych), w tym spotkania terapeuty z obojgiem partner贸w. Ginekolog bada dok艂adnie „map臋” b贸lu oraz reaktywno艣膰 mi臋艣ni wok贸艂 pochwy. Cz臋sto wykonuje si臋 tak偶e oznaczenie profilu hormonalnego, zw艂aszcza gdy wyst臋puje niewystarczaj膮ce nawil偶enie pochwy. Spo艣r贸d metod biologicznych cz臋sto stosuje si臋 miejscowe 艣rodki znieczulaj膮ce, leki rozlu藕niaj膮ce mi臋艣nie i przeciwl臋kowe, miejscow膮 terapi臋 hormonaln膮 lub iniekcje botuliny w przypadku pochwicy. Niezale偶nie od przyczyn biologicznych procedury terapeutyczne obejmuj膮 zazwyczaj metody treningowe, w tym stopniow膮 desensytyzacj臋 (przyzwyczajanie do rozlu藕nienia mi臋艣ni贸wki przy wprowadzaniu coraz wi臋kszych obiekt贸w do pochwy), trening partnerski (zmniejszaj膮cy tendencj臋 do unikania i zwi臋kszaj膮cy koncentracj臋 na doznawaniu przyjemno艣ci), trening autogenny (nauka relaksacyjnego wyp艂ywu na w艂asne cia艂o), psychoterapi臋 indywidualn膮 i/lub partnersk膮, psychoedukacj臋 seksuologiczn膮. W przypadku pochwicy z niewielk膮 komponent膮 b贸low膮 lub bez b贸lu stosowana jest g艂贸wnie psychoterapia i trening behawioralny.

Lekarze cz臋sto zalecaj膮 masturbacj臋, kt贸ra pomaga pozna膰 swoje cia艂o i lepiej przygotowa膰 si臋 na doznania podczas aktu seksualnego. Leczenie pochwicy wt贸rnej jest takie samo, jak w przypadku pochwicy pierwotnej, ale dzi臋ki pozytywnym do艣wiadczeniom z udan膮 penetracj膮 pochwy w przesz艂o艣ci 艂atwiej jest pacjentkom przezwyci臋偶y膰 problem.

W skrajnych przypadkach pochwica uniemo偶liwia nawet badanie wziernikiem, co jest szczeg贸lnie problematyczne w przypadku kobiet, kt贸re chc膮 zaj艣膰 w ci膮偶臋. Na chorob臋 cierpi najprawdopodobniej oko艂o 15% kobiet, ale specjali艣ci przypuszczaj膮, 偶e nie s膮 to pe艂ne dane, bowiem wiele z nich wstydzi si臋 swojego problemu i nie zg艂asza tego lekarzowi. Niepodj臋cie leczenia to wielki b艂膮d, zw艂aszcza 偶e pochwica jest uleczalna. Podobn膮 nieprawid艂owo艣ci膮 jest ci膮gotka nerwicowa, czyli napadowe b贸le 艂echtaczki po艂膮czone z podnieceniem p艂ciowym. Do powstania tej choroby przyczynia si臋 nieprawid艂owe u艂o偶enie macicy, 艣wi膮d sromu, a tak偶e czynniki psychiczne, takie jak brak zaspokojenia seksualnego, zespo艂y nerwicowe towarzysz膮ce na przyk艂ad psychozom. Wskazane s膮 tutaj leczenie miejscowe i terapia psychologiczna.

<< wstecz   dalej >>

Powy偶szy artyku艂 przeznaczony jest do cel贸w dydaktycznych i jest kompilacj膮 wiedzy zgromadzonej podczas wieloletniego do艣wiadczenia, cytat贸w z artyku艂贸w umieszczonych na innych stronach internetowych, w periodykach drukowanych oraz na wyk艂adach i prezentacjach wyg艂aszanych na konferencjach medycznych. Jednocze艣nie zaznaczam, 偶e nie roszcz臋 sobie praw autoskich do powy偶szego artyku艂u.

T膮 stron臋 odwiedzi艂o ju偶
8113126 os贸b