top-image.png
Indywidualna Specjalistyczna Praktyka Lekarska
lek. med. Jerzy Skotnicki
Ginekolog - Po│o┐nik, Cytolog
Asystent Prywatnego Szpitala Po│o┐niczo-Ginekologicznego Ujastek

tel. kom. (0) 506 670 083
os. S│oneczne 11 (ul. S. »eromskiego 11), Krakˇw-Nowa Huta
Z ksi─Ögi gosci
Kinga
Bardzo dzi─Ökujemy za prowadzenie ci─ů┼╝y. Bywa┼éo r├│┼╝nie z samopoczuciem, Ale mimo wszystko okres
wiŕcej...
Ostatnio dodane:

Zaburzenia zwi─ůzane z b├│lem podczas stosunku p┼éciowego (pochwica i dyspareunia)

Co to jest i jakie s─ů przyczyny?

Wyst─Öpowanie dolegliwo┼Ťci b├│lowych w czasie pr├│by penetracji pochwy lub podczas stosunku seksualnego zazwyczaj ogranicza lub uniemo┼╝liwia czerpanie przyjemno┼Ťci ze zbli┼╝e┼ä. Niezale┼╝nie od przyczyny, je┼Ťli zaburzenia przebiegaj─ůce z b├│lem nie s─ů leczone, prowadz─ů w konsekwencji do unikania sytuacji intymnych, a nawet do awersji seksualnej. Je┼╝eli odczuwanie b├│lu w czasie stosunku nie jest incydentalne, a powtarza si─Ö (cho─ç niekoniecznie przy ka┼╝dym zbli┼╝eniu), nie nale┼╝y go bagatelizowa─ç.

Odczuwanie b├│lu cz─Östo zwi─ůzane jest z bezwiednym skurczem mi─Ö┼Ťni dolnej ┼Ťciany miednicy. B├│l i skurcz najcz─Ö┼Ťciej wsp├│┼éwyst─Öpuj─ů, jednak klasyfikowane s─ů jako oddzielne zaburzenia. Sam skurcz mi─Ö┼Ťni, uniemo┼╝liwiaj─ůcy lub znacznie utrudniaj─ůcy wprowadzenie cz┼éonka do pochwy, nazywany jest pochwic─ů. Jest to zaburzenie g┼é├│wnie psychogenne. B├│l odczuwany przy pr├│bie penetracji lub w jej trakcie na r├│┼╝nej g┼é─Öboko┼Ťci okre┼Ťla si─Ö jako dyspareuni─Ö. Ta ostatnia ma zazwyczaj mieszan─ů etiologi─Ö – powstaje wskutek nak┼éadania si─Ö czynnik├│w biologicznych i psychicznych oraz behawioralnych. Pochwica i dyspareunia maj─ů wiele cech wsp├│lnych: wyst─Öpuje skurcz mi─Ö┼Ťni (bezwiedny lub ┼Ťwiadomy, ograniczony do zwieracza pochwy lub rozszerzaj─ůcy si─Ö na inne grupy mi─Ö┼Ťni); pojawia si─Ö b├│l (przy dotyku powierzchownych struktur przedsionka pochwy, we wn─Ötrzu przedsionka, w g┼é─Öbi pochwy – mo┼╝e by─ç ograniczony do dotyku albo wyst─Öpowa─ç przewlekle); wyst─Öpuje l─Ök przed penetracj─ů i zwi─ůzanym z ni─ů b├│lem; rozwija si─Ö (cho─ç nie u wszystkich kobiet) tendencja do unikania kontakt├│w intymnych.

Przyczyny wyst─Öpowania dolegliwo┼Ťci b├│lowych w czasie stosunku obejmuj─ů wiele czynnik├│w biologicznych, psychoseksualnych oraz zwi─ůzanych z zachowaniami seksualnymi w relacji partnerskiej. B├│l odczuwany g┼é─Öboko we wn─Ötrzu pochwy jest najcz─Ö┼Ťciej pochodzenia biologicznego – mo┼╝e si─Ö wi─ůza─ç z wyst─Öpowaniem endometriozy i innych chor├│b w obr─Öbie miednicy lub stanowi─ç dzia┼éanie niepo┼╝─ůdane radioterapii. B├│l bardziej powierzchowny mo┼╝e mie─ç pod┼éo┼╝e mieszane. Pojawia si─Ö w przebiegu: infekcji (grzybiczej lub bakteryjnej) pochwy i przylegaj─ůcych gruczo┼é├│w lub uk┼éadu moczowego, stanu zapalnego bez infekcji (nadreaktywno┼Ť─ç kom├│rek uk┼éadu immunologicznego – mastocyt├│w), wad anatomicznych (agenezja pochwy, w┼é├│knista b┼éona dziewicza), niedobor├│w hormonalnych (atrofia pomenopauzalna), nadreaktywno┼Ťci i skurczu mi─Ö┼Ťni, chor├│b naczyniowych i neurologicznych, zaburze┼ä jatrogennych (wynikaj─ůcych z dzia┼éa┼ä medycznych – np. nieprawid┼éowe zaopatrzenie po porodzie, radioterapia narz─ůd├│w miednicy). Mo┼╝e te┼╝ mie─ç psychologiczne przyczyny, kt├│re obejmuj─ů mi─Ödzy innymi: wspomnienie nieudanych w przesz┼éo┼Ťci kontakt├│w seksualnych lub nadu┼╝ycia seksualnego, zaburzenia depresyjne i l─Ökowe, wsp├│┼éwyst─Öpowanie zaburze┼ä po┼╝─ůdania i podniecenia, negatywne przekonania dotycz─ůce seksualno┼Ťci i intymno┼Ťci. Istotne s─ů tak┼╝e czynniki zwi─ůzane z relacj─ů partnersk─ů, takie jak niewystarczaj─ůca gra wst─Öpna, brak blisko┼Ťci emocjonalnej i wsp├│┼édzia┼éania w sytuacji intymnej, konflikty (w tym dominuj─ůcy, nadu┼╝ywaj─ůcy, poni┼╝aj─ůcy partner), brak wystarczaj─ůcego podniecenia ze wzgl─Ödu na ma┼é─ů atrakcyjno┼Ť─ç partnera i brak satysfakcji seksualnej, niedostosowanie anatomiczne partner├│w (np. zbyt du┼╝y cz┼éonek lub nieprawid┼éowa anatomia pochwy).

Rodzaje pochwicy

Wyr├│┼╝nia si─Ö dwie odmiany pochwicy: pierwotn─ů oraz wt├│rn─ů.

Pochwica pierwotna

Wyst─Öpuje wtedy, gdy kobieta nigdy nie by┼éa w stanie do┼Ťwiadczy─ç penetracji

pochwy bez odczuwania b├│lu. Ta dolegliwo┼Ť─ç jest powszechna u nastolatek i m┼éodych kobiet. Kobiety cz─Östo nie zdaj─ů sobie sprawy z pochwicy, dop├│ki nie dojdzie do stosunku. Na pochwic─Ö pierwotn─ů nara┼╝one s─ů kobiety, kt├│re ┼╝yj─ů w stresie lub odczuwaj─ů napi─Öcie, przesz┼éy powa┼╝ny uraz, zosta┼éy wychowane w prze┼Ťwiadczeniu, ┼╝e seks to co┼Ť z┼éego i niemoralnego, by┼éy ofiarami przest─Öpstw seksualnych, cierpi─ů na infekcje grzybicze dr├│g moczowych, zosta┼éy u┼Ťwiadomione zbyt wcze┼Ťnie, odczuwaj─ů l─Ök na my┼Ťl o penetracji, by┼éy ┼Ťwiadkiem napa┼Ťci seksualnej lub wychowa┼éy si─Ö w domu, w kt├│rym panowa┼éy toksyczne relacje. Niekiedy jednak pochwica pierwotna jest idiopatyczna.

Pochwica wt├│rna

Pochwica wt├│rna ma miejsce, gdy u kobiety, kt├│ra wcze┼Ťniej by┼éa w stanie odby─ç normalny stosunek seksualny bez odczuwania jakichkolwiek dolegliwo┼Ťci, wyst─Öpuj─ů zaburzenia na tym tle. Powodem mo┼╝e by─ç uraz, infekcja grzybicza lub problemy psychologiczne.

Przyczyny pochwicy

Czasem przyczyn─ů pochwicy s─ů zmiany narz─ůd├│w rodnych – p─Ökni─Öcia,owrzodzenia, otarcia, stany zapalne w pochwie, a tak┼╝e gruba b┼éona dziewicza. Ze strony psychicznej pojawiaj─ů si─Ö takie elementy, jak: l─Ök przed defloracj─ů, l─Ök przed ci─ů┼╝─ů, l─Ök przed samym stosunkiem, l─Ök przed m─Ö┼╝czyznami, zaburzenia identyfikacji z rol─ů kobiec─ů, niedojrza┼éo┼Ť─ç, zaburzone relacje partnerskie, do┼Ťwiadczenie seksualnej przemocy i wykorzystania w przesz┼éo┼Ťci, zaburzenia osobowo┼Ťci, z┼ée relacje z ojcem, negatywna postawa wobec p┼éci m─Öskiej, nie┼Ťmia┼éo┼Ť─ç partnera oraz postrzeganie go jako niezbyt m─Öskiego. Ich skutkiem s─ů zaburzenia odczu─ç seksualnych.

Najcz─Ö┼Ťciej wyst─Öpuj─ů przyczyny o pod┼éo┼╝u psychologicznym – wtedy m├│wimy o pochwicy nieorganicznej. Nale┼╝─ů do nich:

  • reakcja obronna maj─ůca pod┼éo┼╝e we wcze┼Ťniejszych do┼Ťwiadczeniach, takich jak przemoc czy wykorzystanie seksualne,
  • strach przed ci─ů┼╝─ů,
  • wstyd,
  • l─Ök przed nakryciem przez osoby trzecie,
  • z┼ée relacje z partnerem,
  • religia i poczucie winy,
  • niedojrza┼éa osobowo┼Ť─ç,
  • l─Ök przed utrat─ů b┼éony dziewiczej i zwi─ůzanym z tym b├│lem.

Wyst─Öpuj─ů r├│wnie┼╝ przyczyny organiczne i anatomiczne:

  • p─Ökni─Öcie narz─ůd├│w p┼éciowych,
  • stan zapalny narz─ůd├│w p┼éciowych,
  • nadwra┼╝liwo┼Ť─ç uk┼éadu mi─Ö┼Ťniowego i nerwowego,
  • gruba b┼éona dziewicza,
  • zmiany zanikowe pochwy,
  • nieprawid┼éowe po┼éo┼╝enie macicy; endometrioza, czyli rozrost b┼éony ┼Ťluzowej macicy,
  • wady rozwojowe pochwy,
  • narz─ůdy p┼éciowe kobiety mog─ů te┼╝ zosta─ç uszkodzone w wyniku brutalnych stosunk├│w p┼éciowych, masturbacji (szczeg├│lnie masturbacji z u┼╝yciem r├│┼╝nych przedmiot├│w).

Leczenie

W procesie terapii dyspareunii bardzo istotne jest okre┼Ťlenie i leczenie biologicznych przyczyn b├│lu (je┼Ťli takie wyst─Öpuj─ů). Diagnostyka wymaga zazwyczaj kilku konsultacji seksuologicznych, ginekologicznych i psychiatrycznych (lub psychologicznych), w tym spotkania terapeuty z obojgiem partner├│w. Ginekolog bada dok┼éadnie „map─Ö” b├│lu oraz reaktywno┼Ť─ç mi─Ö┼Ťni wok├│┼é pochwy. Cz─Östo wykonuje si─Ö tak┼╝e oznaczenie profilu hormonalnego, zw┼éaszcza gdy wyst─Öpuje niewystarczaj─ůce nawil┼╝enie pochwy. Spo┼Ťr├│d metod biologicznych cz─Östo stosuje si─Ö miejscowe ┼Ťrodki znieczulaj─ůce, leki rozlu┼║niaj─ůce mi─Ö┼Ťnie i przeciwl─Ökowe, miejscow─ů terapi─Ö hormonaln─ů lub iniekcje botuliny w przypadku pochwicy. Niezale┼╝nie od przyczyn biologicznych procedury terapeutyczne obejmuj─ů zazwyczaj metody treningowe, w tym stopniow─ů desensytyzacj─Ö (przyzwyczajanie do rozlu┼║nienia mi─Ö┼Ťni├│wki przy wprowadzaniu coraz wi─Ökszych obiekt├│w do pochwy), trening partnerski (zmniejszaj─ůcy tendencj─Ö do unikania i zwi─Ökszaj─ůcy koncentracj─Ö na doznawaniu przyjemno┼Ťci), trening autogenny (nauka relaksacyjnego wyp┼éywu na w┼éasne cia┼éo), psychoterapi─Ö indywidualn─ů i/lub partnersk─ů, psychoedukacj─Ö seksuologiczn─ů. W przypadku pochwicy z niewielk─ů komponent─ů b├│low─ů lub bez b├│lu stosowana jest g┼é├│wnie psychoterapia i trening behawioralny.

Lekarze cz─Östo zalecaj─ů masturbacj─Ö, kt├│ra pomaga pozna─ç swoje cia┼éo i lepiej przygotowa─ç si─Ö na doznania podczas aktu seksualnego. Leczenie pochwicy wt├│rnej jest takie samo, jak w przypadku pochwicy pierwotnej, ale dzi─Öki pozytywnym do┼Ťwiadczeniom z udan─ů penetracj─ů pochwy w przesz┼éo┼Ťci ┼éatwiej jest pacjentkom przezwyci─Ö┼╝y─ç problem.

W skrajnych przypadkach pochwica uniemo┼╝liwia nawet badanie wziernikiem, co jest szczeg├│lnie problematyczne w przypadku kobiet, kt├│re chc─ů zaj┼Ť─ç w ci─ů┼╝─Ö. Na chorob─Ö cierpi najprawdopodobniej oko┼éo 15% kobiet, ale specjali┼Ťci przypuszczaj─ů, ┼╝e nie s─ů to pe┼éne dane, bowiem wiele z nich wstydzi si─Ö swojego problemu i nie zg┼éasza tego lekarzowi. Niepodj─Öcie leczenia to wielki b┼é─ůd, zw┼éaszcza ┼╝e pochwica jest uleczalna. Podobn─ů nieprawid┼éowo┼Ťci─ů jest ci─ůgotka nerwicowa, czyli napadowe b├│le ┼éechtaczki po┼é─ůczone z podnieceniem p┼éciowym. Do powstania tej choroby przyczynia si─Ö nieprawid┼éowe u┼éo┼╝enie macicy, ┼Ťwi─ůd sromu, a tak┼╝e czynniki psychiczne, takie jak brak zaspokojenia seksualnego, zespo┼éy nerwicowe towarzysz─ůce na przyk┼éad psychozom. Wskazane s─ů tutaj leczenie miejscowe i terapia psychologiczna.

<< wstecz   dalej >>

Powy┼╝szy artyku┼é przeznaczony jest do cel├│w dydaktycznych i jest kompilacj─ů wiedzy zgromadzonej podczas wieloletniego do┼Ťwiadczenia, cytat├│w z artyku┼é├│w umieszczonych na innych stronach internetowych, w periodykach drukowanych oraz na wyk┼éadach i prezentacjach wyg┼éaszanych na konferencjach medycznych. Jednocze┼Ťnie zaznaczam, ┼╝e nie roszcz─Ö sobie praw autoskich do powy┼╝szego artyku┼éu.

T─ů stron─Ö odwiedzi┼éo ju┼╝
7488195 os├│b