top-image.png
Indywidualna Specjalistyczna Praktyka Lekarska
lek. med. Jerzy Skotnicki
Ginekolog - Po硂縩ik, Cytolog
Asystent Prywatnego Szpitala Po硂縩iczo-Ginekologicznego Ujastek

tel. kom. (0) 506 670 083
os. S硂neczne 11 (ul. S. 痚romskiego 11), Krak體-Nowa Huta
Z ksi臋gi gosci
Kinga
Bardzo dzi臋kujemy za prowadzenie ci膮偶y. Bywa艂o r贸偶nie z samopoczuciem, Ale mimo wszystko okres
wi阠ej...
Ostatnio dodane:

Rak piersi - Profilaktyka nowotworowa dla kobiet

Przyczyny wi臋kszo艣ci przypadk贸w raka piersi nie s膮 mo偶liwe do ustalenia. Czynnikami podwy偶szaj膮cymi ryzyko zachorowania s膮 m.in.: wiek, rodzinne wyst臋powanie raka piersi, pierwsza miesi膮czka we wczesnym wieku, menopauza w p贸藕nym wieku, p贸藕ny pierwszy por贸d, d艂ugotrwa艂a hormonalna terapia zast臋pcza, mutacja gen贸w BRCA-1 i BRCA-2

Natychmiast id藕 do lekarza, je艣li odczuwasz

  • b贸l w jednej piersi
  • b贸l w jednym miejscu, niekiedy z wysi臋kiem
  • powi臋kszenie si臋 guzka ju偶 wcze艣niej wyczuwanego
  • powi臋kszenie w臋z艂贸w ch艂onnych pod pach膮 i nad obojczykiem
  • zmiana wielko艣ci lub kszta艂tu jednej piersi
  • pojawienie si臋 wg艂臋bienia lub zmarszcze艅 na sk贸rze piersi
  • zniekszta艂cenie brodawki lub jej otoczki

Samobadanie

Samobadanie piersi jest podstawowym, bardzo wa偶nym elementem w procesie wczesnego wykrywania raka piersi. Sk艂ada si臋 z dw贸ch etap贸w: ogl膮dania stanu piersi oraz badania dotykowego, tzw. palpacji. Samodzielne badanie piersi nale偶y wykonywa膰 systematycznie, najlepiej w tej samej fazie cyklu miesi膮czkowego, tj. 2-3 dni po miesi膮czce, by wykluczy膰 nadwra偶liwo艣膰 brodawek i bolesno艣膰 piersi, a w przypadku kobiet niemiesi膮czkuj膮cych raz w miesi膮cu np. w dniu urodzin.

Podczas badania kobieta powinna zwraca膰 uwag臋 na wyst臋puj膮ce na piersiach:

  • brodawki i pieprzyki, przebarwienia – czy si臋 nie powi臋kszaj膮, nie zmieniaj膮 koloru,
  • wycieki z brodawki,
  • otoczk臋 wok贸艂 brodawki – mo偶e zmieni膰 sw贸j dotychczasowy regularny kszta艂t,
  • zmian臋 kszta艂tu lub wielko艣ci piersi,
  • obrz臋ki w臋z艂贸w ch艂onnych pod pach膮,
  • guzki i zgrubienia wyczuwalne na piersi, wok贸艂 sutka i pod pach膮.

W przypadku wykrycia guzka w piersi konieczne jest r贸wnoczesne zbadanie tego samego fragmentu drugiej piersi. Je偶eli kobieta zaobserwuje podobn膮 zmian臋 to zazwyczaj nie jest ona gro藕na (mo偶e by膰 uwarunkowana genetycznie), ale wymaga konsultacji lekarza.

W pozosta艂ych przypadkach powinna koniecznie skontaktowa膰 si臋 z lekarzem i podzieli膰 si臋 swoimi w膮tpliwo艣ciami.

Badania piersi: USG piersi

USG piersi jest proste i bezbolesne. Stan sutk贸w sprawdza si臋 za pomoc膮 ultrad藕wi臋k贸w. Badanie mo偶na wykona膰 w dowolnym momencie cyklu, cho膰 znacznie lepiej zrobi膰 je w pierwszej po艂owie. Urz膮dzenie, kt贸rym wykonuje si臋 badanie, wykorzystuje fakt, 偶e tkanki o innej g臋sto艣ci r贸偶nie odbijaj膮 fale d藕wi臋kowe. Odbite sygna艂y lekarz ogl膮da na monitorze. Le偶膮cej pacjentce lekarz smaruje piersi 偶elem, kt贸ry u艂atwia przewodzenie sygna艂贸w. Nast臋pnie przyk艂ada do ka偶dej piersi g艂owic臋 aparatu i centymetr po centymetrze ogl膮da na monitorze tkank臋.

Badanie pozwala wykry膰 zmiany wielko艣ci ok. 5 mm i odr贸偶ni膰 litego guza od zwyk艂ej torbieli. USG nie zast臋puje mammografii. S膮 to badania uzupe艂niaj膮ce si臋.

Badania piersi: mammografia

Mammografia polega na prze艣wietleniu piersi ma艂膮 dawk膮 promieni rtg. Najpierw jedn膮, a potem drug膮 pier艣 uk艂ada si臋 na specjalnej p艂ytce i dociska drug膮. Nast臋pnie pier艣 k艂adzie si臋 na p艂ytce ustawionej nieco uko艣nie. Na mammografi臋 najlepiej wybra膰 si臋 w drugiej po艂owie cyklu.

Pos艂uguj膮c si臋 tradycyjnym aparatem, mo偶na wykry膰 guzki wielko艣ci 3 mm. Mammografy cyfrowe pozwalaj膮 rozpozna膰 zmiany wielko艣ci 1 mm. W obu przypadkach badanie przeprowadza si臋 w ten sam spos贸b. R贸偶nica polega na tym, 偶e obraz z aparatu cyfrowego pojawia si臋 na ekranie monitora, a nie na kliszy fotograficznej. Mo偶na go dowolnie powi臋kszy膰, ogl膮da膰 pod r贸偶nymi k膮tami i w wybranych fragmentach. Poniewa偶 pozostaje w pami臋ci komputera, 艂atwo por贸wna膰 wyniki uzyskane w r贸偶nym czasie.

Badania piersi: biopsje piersi

Gdy wynik USG lub mammografii niepokoi lekarza, kieruje pacjentk臋 na biopsj臋.

biopsja cienkoig艂owa - polega na nak艂uciu wykrytego guzka ig艂膮 o 艣rednicy 0,6 mm. Gdy guzka nie mo偶na wyczu膰 palcami, nak艂ucie wykonuje si臋 pod kontrol膮 USG lub mammografu. Zassany przez ig艂臋 materia艂 ogl膮da pod mikroskopem patomorfolog. Bolesno艣膰 badania mo偶na por贸wna膰 do b贸lu podczas zwyk艂ego zastrzyku. Nak艂ucie nie prowadzi do rozsiania kom贸rek nowotworowych ani zez艂o艣liwienia guzka.

biopsja gruboig艂owa - jest zlecana, gdy biopsja cienkoig艂owa nie pomog艂a w rozpoznaniu zmiany. Zabieg jest bolesny i wykonuje si臋 go w znieczuleniu miejscowym. Ig艂a, kt贸r膮 pobiera si臋 materia艂 do analizy, ma grubo艣膰 3 mm. Nast臋pnie przeprowadza si臋 badanie histopatologiczne, by potwierdzi膰 lub wykluczy膰 obecno艣膰 kom贸rek nowotworowych i okre艣li膰, czy s膮 艂agodne, czy z艂o艣liwe.

biopsja mammotomiczna - mammotom sk艂ada si臋 z aparatu wytwarzaj膮cego pr贸偶ni臋 oraz ig艂y o 艣rednicy 3 mm z bocznym wyci臋ciem, przez kt贸re pobiera si臋 wycinki. Kobieta le偶y na brzuchu, pier艣 zostaje unieruchomiona w otworze. Dzi臋ki mechanizmowi rotacyjnemu podczas jednego wk艂ucia mo偶na pobra膰 materia艂 z kilku fragment贸w guza. Jednorazowo jest to ok. 2 cm3. Przed badaniem podaje si臋 miejscowe znieczulenie.

Badania piersi: rezonans magnetyczny piersi

Rezonans magnetyczny piersi wykonuje si臋, gdy zawiod膮 poprzednie metody lub ich wyniki s膮 niejasne. Rezonans magnetyczny robi si臋 tak偶e u pa艅, kt贸re maj膮 wszczepione wk艂adki silikonowe. Przed badaniem wstrzykuje si臋 kontrast. Pacjentka le偶y na platformie, kt贸ra jest wsuwana do wn臋trza urz膮dzenia. Badany fragment cia艂a lekarz obserwuje na monitorze. Powstaje on w wyniku oddzia艂ywania fal elektromagnetycznych. Zmiany chorobowe rozpoznaje si臋 po ilo艣ci kontrastu zgromadzonego w tkankach. Chore wch艂aniaj膮 go du偶o wi臋cej.

Rezonansu nie robi si臋 u os贸b z rozrusznikiem serca, sztuczn膮 zastawk膮 czy inn膮 metalow膮 protez膮.

IMG Kalendarz bada艅: USG czy mammografia

Badanie polega na identyfikacji sze艣ciu mutacji w genie BRCA1: 5382insC, C61G, 185delAG, 4153delA,3819del5, C64R.

Obecno艣膰 mutacji w genie BRCA1 wskazuje na dziedziczn膮 predyspozycj臋 do zachorowa艅 na raka piersi i jajnika. Rak piersi jest najcz臋stszym nowotworem wyst臋puj膮cym u kobiet. Ryzyko zachorowania na ten nowotw贸r wynosi 10%. Rak jajnika jest sz贸stym najcz臋艣ciej wyst臋puj膮cym nowotworem z ryzykiem zachorowania wynosz膮cym 2%.

U wi臋kszo艣ci polskich pacjent贸w z rakiem piersi i/ lub jajnika wykrywa si臋 mutacje w genie BRCA1: 5382insC, C61G. Innymi powtarzaj膮cymi si臋 mutacjami w艣r贸d os贸b ze zdiagnozowanym nowotworem s膮: 185delAG, 4153delA, 3819del5, C64R.

Cz臋sto艣膰 wyst臋powania mutacji zmienia si臋 w zale偶no艣ci od regionu geograficznego Polski.

Produkt genu BRCA1 jest bia艂kiem bior膮cym udzia艂 w procesie naprawy uszkodzonego DNA i pe艂ni wa偶n膮 funkcj臋 w kontroli podzia艂贸w kom贸rkowych. Mutacje w genie BRCA1 prowadz膮 do zaburze艅 cyklu kom贸rkowego, czego konsekwencj膮 jest destabilizacja genomu, mog膮ca prowadzi膰 do procesu nowotworzenia.

Wyst膮pienie mutacji w genie BRCA1 zwi臋ksza do 65% ryzyko zachorowania na raka piersi i do 39% na raka jajnika.

Mutacje w genie BRCA1 dziedzicz膮 si臋 w spos贸b autosomalny dominuj膮cy.

Raki piersi i jajnika, u kt贸rego pod艂o偶a le偶膮 mutacje w genie BRCA1 wykazuj膮 charakterystyczne cechy kliniczne. Dotyczy to 艣redniego wieku diagnozowania choroby, kt贸ry zwykle dla rak贸w piersi wyst臋puje w okresie przedmenopauzalnym. W oko艂o 18-32% przypadk贸w stwierdza si臋 jego obustronne wyst臋powanie oraz szybkie tempo wzrostu. Wykrycie rak贸w jajnika BRCA1 zale偶nych nast臋puje w p贸藕nym stadium jego zaawansowania (III掳/IV掳 wed艂ug FIGO).

Badanie polega na oznaczeniu mutacji 3020insC w genie NOD2.

Mutacja (3020insC) w genie NOD2 zwi膮zana jest z predyspozycj膮 do rozwoju choroby Le艣niowskiego-Crohna oraz wielu nowotwor贸w w tym raka piersi wystepuj膮cym w m艂odym wieku. Schorzenie Le艣niowskiego-Crohna nale偶y do przewlek艂ych nieswoistych chor贸b zapalnych jelit. Objawy choroby zale偶膮 od lokalizacji, rozleg艂o艣ci oraz stopnia zaawansowania zmian w przewodzie pokarmowym i mog膮 prowadzi膰 do rozwoju raka jelita grubego. Mutacja 3020insC polega na insercji nukleotydu cytozyny w pozycji 3020 w eksonie 11 genu NOD2 znajduj膮cym si臋 na chromosomie 16. Produkt genu NOD2 nale偶y do bia艂ek bior膮cych udzia艂 w odpowiedzi immunologicznej na zaka偶enia bakteryjne. Obecno艣膰 mutacji w genie NOD2 wi膮偶e si臋 z ok. 1,5-krotnym zwi臋kszeniem ryzyka zachorowania na raka piersi , raka jelita grubego, raka jajnika, raka p艂uc oraz raka krtani.

Badanie polega na wykryciu dw贸ch mutacji I157T i IVS2+1G>A w genie CHEK2.

Mutacje w obr臋bie genu CHEK2 powoduj膮 zwi臋kszenie predyspozycji do zachorowania na szereg chor贸b nowotworowych: w tym raka piersi, raka jajnika, raka prostaty, raka jelita grubego, raka nerki, raka brodawkowatego tarczycy, rodzinnego raka 偶o艂膮dka. Gen CHEK2 znajduj膮cy si臋 na chromosomie 22 nale偶y do grupy gen贸w zaanga偶owanych w napraw臋 DNA. Produkt genu CHEK2 jest antyonkogenem, kt贸rego funkcj膮 jest uniemo偶liwienie wej艣cia kom贸rek z uszkodzonym DNA w faz臋 cyklu kom贸rkowego. Mutacje w genie CHEK2 prowadz膮 do zaburzenia funkcji antyonkogennych bia艂ka CHEK2, przez co mog膮 indukowa膰 procesy nowotworzenia. W populacji polskiej najcz臋艣ciej wyst臋puj膮ce mutacje w genie CHEK2 to I157T i IVS2+1G>A z cz臋sto艣ci膮 wyst臋powania wynosz膮c膮 odpowiednio 4,8% i 0,5%[1]. Mutacja 470T>C [p.I157T] polega na zamianie nukleotydu T na C w eksonie 3 genu CHEK2, prowadz膮c do zmiany aminokwasu izoleucyny na treonin臋. Konsekwencj膮 mutacji IVS2+1G >A w intronie 2 genu CHEK2 jest powstanie nieprawid艂owego produktu wskutek b艂臋dnego splicingu (wyci臋cia intron贸w). Wyst膮pienie mutacji w genie CHEK2 zwi臋ksza ok. 2-7-krotnie ryzyko zachorowania na raka piersi. Wy偶sze ryzyko wyst臋puje w rodzinach z rakami piersi w艣r贸d krewnych. Mutacje w obr臋bie genu CHEK2 wi膮偶膮 si臋 tak偶e z ok. 2-krotnie podwy偶szonym ryzykiem wyst膮pienia raka prostaty, nerek, tarczycy oraz jelita grubego, rodzinnego raka 偶o艂膮dka. [2,3].

Nosiciele mutacji w genie CHEK2 wykazuj膮 2-krotnie wi臋ksze ryzyko rozwoju raka piersi w drugim sutku a tak偶e ok 2-krotnie wi臋ksze ryzyko nawrotu choroby.

<< wstecz   dalej >>

Powy偶szy artyku艂 przeznaczony jest do cel贸w dydaktycznych i jest kompilacj膮 wiedzy zgromadzonej podczas wieloletniego do艣wiadczenia, cytat贸w z artyku艂贸w umieszczonych na innych stronach internetowych, w periodykach drukowanych oraz na wyk艂adach i prezentacjach wyg艂aszanych na konferencjach medycznych. Jednocze艣nie zaznaczam, 偶e nie roszcz臋 sobie praw autoskich do powy偶szego artyku艂u.

T膮 stron臋 odwiedzi艂o ju偶
7488196 os贸b