top-image.png
Indywidualna Specjalistyczna Praktyka Lekarska
lek. med. Jerzy Skotnicki
Ginekolog - Po這積ik, Cytolog
Asystent Prywatnego Szpitala Po這積iczo-Ginekologicznego Ujastek

tel. kom. (0) 506 670 083
os. S這neczne 11 (ul. S. 疾romskiego 11), Krak闚-Nowa Huta
Z ksi璕i gosci
Bennyfaree
fluoxetine 20 mg
wi璚ej...
Ostatnio dodane:

Rak szyjki macicy - Profilaktyka nowotworowa narz康u rozrodczego dla kobiet

Ka盥ego roku na 鈍iecie na raka szyjki macicy zapada oko這 500 000 kobiet. W Europie, co 18 minut z jego powodu umiera jedna. Co roku oko這 3 500 Polek s造szy diagnoz – nowotw鏎! Po這wa z nich nigdy nie wyzdrowieje, poniewa zg這si豉 si do lekarza zbyt p騧no. Oznacza to, 瞠 z 10 kobiet, u kt鏎ych codziennie wykrywa si w Polsce raka szyjki macicy, 5 umiera. Cz窷 z nich nie zd捫y豉 po prostu wykona badania cytologicznego.

Czynniki ryzyka

Rak szyjki macicy rozwija si bezbole郾ie i d逝go. Przez wiele lat mo瞠 nie dawa 瘸dnych objaw闚. Nie jest chorob dziedziczn czy te uwarunkowan genetycznie. Za rozw鎩 raka szyjki macicy odpowiedzialny jest powszechnie wyst瘼uj帷y wirus brodawczaka ludzkiego, zwany HPV. Ka盥a kobieta, niezale積ie od wieku nara穎na jest na zaka瞠nie si jego rakotw鏎czymi typami. Istnieje wiele typ闚 wirusa HPV, ale tylko niekt鏎e z nich s rakotw鏎cze i wywo逝j raka szyjki macicy. Do zaka瞠nia mo瞠 doj嗆 w czasie stosunku p販iowego, jak r闚nie w przypadku bezpo鈔edniego kontaktu ze sk鏎 osoby zaka穎nej.

Wszystkie kobiety, kt鏎e rozpocz窸y 篡cie seksualne mog mie kontakt z zar闚no z typami HPV niskiego ryzyka, jak r闚nie tymi najgro幡iejszymi. Oko這 80% kobiet aktywnych seksualnie ulega zara瞠niu wirusem HPV przynajmniej raz w ci庵u ca貫go 篡cia.

Opr鏂z zaka瞠nia HPV wymienia si szereg czynnik闚, kt鏎e istotnie zwi瘯szaj ryzyko zachorowania na raka szyjki macicy.

G堯wnymi czynnikami wp造waj帷ymi na powstanie nowotworu s:

  • przewlek貫 zaka瞠nie wirusem brodawczaka ludzkiego HPV 16 i 18 lub innymi typami onkogennymi, wiek,
  • wczesne rozpocz璚ie wsp馧篡cia p販iowego,
  • du瘸 liczba partner闚 p販iowych,
  • wieloletnie palenie papieros闚,
  • niski status socjoekonomiczny,
  • 鈔鏚nab這nkowa neoplazja szyjki ( CIN ) w wywiadzie.

Objawy

Rak szyjki macicy we wczesnym okresie przebiega bezobjawowo. Dlatego tak wa積e s badania przesiewowe. W p騧niejszej fazie mog pojawia si tzw. krwawienia kontaktowe.

W trakcie rozwoju choroby mog wyst徙i nast瘼uj帷e objawy:

  • krwawienie, kt鏎e pojawia si pomi璠zy regularnymi krwawieniami miesi璚znymi,
  • krwawienie po stosunku, prysznicu lub badaniu ginekologicznym,
  • krwawienie miesi璚zne, kt鏎e trwa d逝瞠j i jest bardziej obfite ni zwykle,
  • krwawienie po menopauzie,
  • obfite up豉wy z pochwy,
  • b鏊 w podbrzuszu,
  • b鏊 podczas stosunku.

Profilaktyka

Raka szyjki macicy mo積a 豉two wykry nawet we wczesnym stadium rozwoju.

Szczepienia przeciwko HPV – Profilaktyka pierwotna

Coraz powszechniejsz metod profilaktyki raka szyjki macicy s powszechne szczepienia przeciw wirusowi HPV u os鏏 kt鏎e nie rozpocz窸y wsp馧篡cia p販iowego. Szczepienia wed逝g prowadzonych bada eliminuj w znacznym stopniu ryzyko zachorowania. Dotychczas 10 kraj闚 europejskich wyda這 ju oficjalne rekomendacje dotycz帷e szczepie przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego.

Cytologia – Profilaktyka wt鏎na

Cytologia jest badaniem pozwalaj帷ym na wykrycie raka szyjki macicy w pocz徠kowym stadium. Polega ono na mikroskopowej ocenie kom鏎ek pobranych specjaln szczoteczk z szyjki macicy.

Dzi瘯i niej mo積a zdiagnozowa nawet niewielkie nieprawid這wo軼i zachodz帷e w szyjce macicy. Wczesne zmiany, wykryte w kom鏎kach szyjki macicy mo積a ca趾owicie wyleczy. Badanie cytologiczne nie zapobiega zaka瞠niu wirusem HPV, kt鏎y wywo逝je raka szyjki macicy. Pomaga natomiast w identyfikacji wczesnych oznak choroby. Z bezp豉tnych bada cytologicznych w ramach Populacyjnego Programu Profilaktyki i Wczesnego Wykrywania Raka Szyjki Macicy mog skorzysta kobiety w wieku 25-59, kt鏎e nie mia造 wykonywanej cytologii w ramach NFZ w ci庵u ostatnich 3 lat.

Do鈍iadczenia kraj闚 zachodnich, pokazuj, 瞠 roli profilaktyki w zapobieganiu rakowi szyjki macicy nie mo積a przeceni. Choroba ma powa積e konsekwencje zdrowotne i spo貫czne, a jej leczenie poci庵a za sob znaczne koszty. Badania przesiewowe oraz dzia豉nia profilaktyczne, obejmuj帷e szczepienia przeciwko HPV, mog ograniczy ryzyko wyst瘼owania raka szyjki macicy i przyczyni si do zmniejszenia nast瘼stw psychospo貫cznych i ekonomicznych tej choroby.

Nowotwory jajnik闚

Rak jajnika atakuje kobiety w r騜nym wieku, lecz zwykle schorzenie to rozwija si u 50-70-latek. Przyczyny choroby nie s do ko鎍a znane, ale naukowcy s康z, 瞠 w du瞠j mierze nowotw鏎 ten uwarunkowany jest genetycznie. Cz窷ciej cierpi kobiety, kt鏎ych krewne chorowa造 - im bli窺ze pokrewie雟two (matka, siostra), tym ryzyko jest wy窺ze. Wed逝g ostatnich bada, obni瘸 je nieco... brak owulacji. A wi璚 kobiety, kt鏎e stosuj co najmniej przez 5 lat antykoncepcj hormonaln i te, kt鏎e rodzi造 - rzadziej zapadaj na to schorzenie. Ponadto z do鈍iadczenia lekarzy wynika, 瞠 guzy, kt鏎e s umiejscowione tylko w jednym jajniku, zwykle maj charakter 豉godny, a zmiany w obu jajnikach – z這郵iwy.

Nowotwory jajnik闚 nie jest 豉two wykry. W wielu wypadkach rak jajnika rozpoznawany jest przypadkowo, gdy pacjentka zg豉sza si do ginekologa z powodu okresowych b鏊闚 podbrzusza. Ten nowotw鏎, dop鏦i nie zacznie rozrasta si poza jajniki, prawie nie daje objaw闚 lub s one ma這 charakterystyczne - o chorobie mo瞠 鈍iadczy np.:

  • przed逝瘸j帷a si niestrawno嗆,
  • wzd璚ia
  • brak apetytu.
Dopiero w bardziej zaawansowanym stadium mog pojawi si:
  • nudno軼i,
  • wymioty,
  • zaparcia,
  • wodobrzusze,
  • parcie na p璚herz,
  • obrz瘯 n鏬.
Natomiast rzadko wyst瘼uj krwawienia z dr鏬 rodnych.

Test ROMA

To najnowsze narz璠zie, s逝膨ce do oceny prawdopodobie雟twa, 瞠 zmiana na jajnikach ma charakter guza z這郵iwego. Jest to procedura, kt鏎ej nazwa pochodzi z j瞛yka angielskiego: Risk of Ovarian Malignancy Algorithm (ROMA). Procedura ta polega na po陰czeniu kilku do tej pory stosowanych metod w jedn, sp鎩n metod oceny ryzyka, kt鏎a umo磧iwia czy u豉twia decyzj o zakwalifikowaniu pacjentki do okre郵onej grupy ryzyka, a zatem tak瞠 decyzje o dalszych badaniach czy operacji. Badanie ROMA obejmuje trzy podstawowe sk豉dowe: statystyczne oszacowanie ryzyka zachorowania na z這郵iwy guz jajnika oraz dwa testy marker闚 nowotworowych: Ca 125 i HE4. Wynik algorytmu podawany jest w procentach: okre郵aj one prawdopodobie雟two, 瞠 u chorej rozwija si stan nowotworowy.

Statystyczne ryzyko zachorowania zale篡 od kilku cech. Nale膨 do nich: wiek oko這 menopauzalny i pomenopauzalny i zwi您any z nim status hormonalny, rodno嗆 (wysoka oznacza mniejsze ryzyko), warunki socjoekonomiczne (im lepsze, tym ryzyko mniejsze), dieta (nie sprzyjaj帷a zdrowiu jest dieta wysokot逝szczowa; zwi瘯szone spo篡cie mleka, przetwor闚 mlecznych oraz laktozy, a tak瞠 picie kawy nieznacznie podnosz ryzyko raka jajnika), wywiad rodzinny (wyst瘼owanie nowotwor闚 w rodzinie to z造 znak), wielko嗆 guza i jego obustronne wyst瘼owanie, towarzysz帷e chorobie dolegliwo軼i, leczenie lekami, stymuluj帷ymi owulacj, karmienie piersi (zmniejsza ryzyko).

Do niedawna g堯wnym badaniem genetycznym, wykonywanym u kobiet, podejrzanych o raka jajnika, by這 badanie markeru nowotworowego Ca 125. Jest to substancja, kt鏎ej ilo嗆 we krwi wzrasta, gdy w organizmie toczy si stan nowotworowy, zwi您any z jajnikiem lub innym narz康em rodnym. Im wy窺ze st篹enie tego markeru we krwi (norma wynosi poni瞠j 35 U/ml) tym bardziej zaawansowany stan chorobowy. Jednak badanie tego markera nie mo瞠 by badaniem jedynym, poniewa warto嗆 Ca 125 ro郾ie tak瞠 w endometriozie, przy mi窷niakach macicy czy w stanach zapalnych narz康闚 miednicy ma貫j. Dlatego ROMA nie polega jedynie na pomiarze Ca 125, ale te bada kolejny marker. Jest nim HE4 – nowy marker raka jajnika. Nazwa zn闚 pochodzi z j瞛yka angielskiego: human epidymal protein 4; po polsku: czwarta podfrakcja ludzkiego bia趾a kom鏎ek naj康rza. To bia趾o w wi瘯szych ilo軼iach pojawia si we krwi wtedy, kiedy w jajniku toczy si z這郵iwy proces nowotworowy. W zdrowym organizmie kr捫y go bardzo ma這. Badanie HE4 tym r騜ni si od badania Ca 125, 瞠 ten drugi marker cz瘰to jest niewykrywalny w przypadku I i II stadium choroby, podczas, gdy HE4 ju wtedy wida w ludzkiej krwi. Dlatego u wielu kobiet, u kt鏎ych badanie Ca 125 da這 warto軼i prawid這we, dopiero skojarzone badanie HE4 pozwoli這 wykry chorob. HE4 jest stosowany nie tylko w diagnostyce, ale tak瞠 w monitorowaniu post瘼闚 choroby (lub zdrowienia) oraz nawrot闚 nowotworu.

Istniej dwa typy raka jajnika, r騜ni帷e si przyczynami molekularnymi, typem wzrostu i rokowaniem.

Typ I, rzadszy, rozwija si na pod這簑 豉godnych nowotwor闚 jajnika lub nowotwor闚 o granicznej z這郵iwo軼i, ro郾ie w postaci wyra幡ego guza w jajniku, dopiero po jakim czasie rozprzestrzenia si w jamie otrzewnowej. Histologicznie jest zwykle rakiem endometrialnym lub 郵uzowym i rokuje nieco lepiej ni typ II. Cz窷ciej wykrywa si go w I i II stopniu zaawansowania.

Typ II, cz瘰tszy, rozwija si od samego pocz徠ku jako z這郵iwy nowotw鏎 jajnika. Cz瘰to nie obserwuje si wyra幡ego guza w jajniku, a choroba szybko rozprzestrzenia si po jamie otrzewnowej. Histologicznie jest zwykle 幢e zr騜nicowanym rakiem surowiczym i rokuje 幢e. Najcz窷ciej wykrywa si go dopiero w III i IV stopniu zaawansowania.

Pomimo swej nazwy rak jajnika jest chorob nie tylko samych jajnik闚 – w wi瘯szo軼i przypadk闚 obserwuje si tzw. rozsiew otrzewnowy, czyli obecno嗆 guz闚 na innych narz康ach jamy brzusznej. Z貫 wyniki leczenia s spowodowane tym, 瞠 nowotw鏎 bardzo wcze郾ie rozprzestrzenia si po ca造m brzuchu, zajmuj帷 jelita, w徠rob, 郵edzion i inne tkanki. Wynika to z faktu, 瞠 jajniki s organami le膨cymi swobodnie w jamie brzusznej, w zwi您ku z czym kom鏎ki raka maj du膨 豉two嗆 przenoszenia si na s御iaduj帷e narz康y.

<< wstecz   dalej >>

Powy窺zy artyku przeznaczony jest do cel闚 dydaktycznych i jest kompilacj wiedzy zgromadzonej podczas wieloletniego do鈍iadczenia, cytat闚 z artyku堯w umieszczonych na innych stronach internetowych, w periodykach drukowanych oraz na wyk豉dach i prezentacjach wyg豉szanych na konferencjach medycznych. Jednocze郾ie zaznaczam, 瞠 nie roszcz sobie praw autoskich do powy窺zego artyku逝.

T stron odwiedzi這 ju
7440768 os鏏